Tlenek węgla (CO), czyli czad, powstaje przy niepełnym spalaniu paliwa — także gazu ziemnego i LPG. Jest bezbarwny, bezwonny i bez smaku, więc nie wyczujesz go żadnym zmysłem. Prawidłowo działający kocioł gazowy z drożnym odprowadzeniem spalin wytwarza go bardzo mało i wyrzuca na zewnątrz. Problem zaczyna się, gdy brakuje powietrza do spalania, palnik jest zabrudzony albo spaliny nie mają którędy uciec.
Skąd czad przy kotle gazowym
- Niedrożny komin lub przewód spalinowy — gniazdo ptaków, gruz, oblodzony wylot, rozszczelnione połączenie rur.
- Brak dopływu powietrza — szczególnie przy kotłach z otwartą komorą (atmosferycznych): uszczelnione okna, zaklejona kratka wentylacyjna, okap lub wentylator łazienkowy „wysysający” powietrze z kotłowni.
- Zabrudzony palnik lub wymiennik i rozregulowany skład mieszanki gaz–powietrze.
- Uszkodzony wentylator lub presostat w kotle z zamkniętą komorą.
- Ciąg wsteczny — spaliny zamiast uchodzić kominem cofają się do pomieszczenia, np. przy wietrze, mrozie lub silnym wyciągu kuchennym.
Kotły z zamkniętą komorą spalania (tzw. turbo i kondensacyjne) pobierają powietrze z zewnątrz i są z tego powodu bezpieczniejsze. Ale „bezpieczniejsze” nie znaczy „bezobsługowe” — rozszczelnione rury spalinowe też potrafią oddawać spaliny do pomieszczenia.
Objawy zatrucia czadem
Tlenek węgla wiąże się z hemoglobiną ponad 200 razy silniej niż tlen i blokuje jego transport do narządów. Objawy narastają stopniowo i łatwo pomylić je z przeziębieniem lub zmęczeniem.
Przy niewielkim stężeniu
- ból i zawroty głowy, uczucie ucisku w skroniach,
- osłabienie, zmęczenie, senność,
- nudności.
Przy większym stężeniu
- silny, pulsujący ból głowy, wymioty,
- duszność, przyspieszone bicie serca,
- zaburzenia równowagi i dezorientacja,
- utrata przytomności, drgawki — stan bezpośredniego zagrożenia życia.
Sygnał ostrzegawczy: objawy u kilku domowników naraz (także u zwierząt), które słabną po wyjściu na świeże powietrze. Wtedy od razu wyjdź z budynku.
Włączył się czujnik czadu — co robić krok po kroku
Nie zakładaj, że to fałszywy alarm.
- Otwórz okna i drzwi, jeśli możesz zrobić to szybko i bez narażania się.
- Wyprowadź wszystkich na zewnątrz — domowników i zwierzęta.
- Zadzwoń na 112. Przy objawach zatrucia powiedz o nich dyspozytorowi.
- Zamknij dopływ gazu (zawór przy kotle lub główny), o ile jest to bezpieczne.
- Nie wracaj do środka, dopóki straż pożarna nie sprawdzi pomieszczeń.
- Nie uruchamiaj kotła ponownie, zanim serwis z uprawnieniami nie znajdzie i nie usunie przyczyny.
Czujnik czadu — gdzie i jaki
Czujnik CO kosztuje mniej niż obiad w restauracji i jest najprostszą ochroną. Kilka zasad:
- Wybierz czujnik zgodny z normą PN-EN 50291 — informacja jest na opakowaniu.
- Montuj go w każdym pomieszczeniu z urządzeniem gazowym (kotłownia, łazienka, kuchnia) oraz w pobliżu sypialni.
- Trzymaj się zaleceń producenta co do wysokości i odległości od urządzenia (zwykle 1–3 m od kotła).
- Nie montuj go tuż przy oknie, drzwiach, kratce wentylacyjnej ani w bardzo wilgotnym miejscu, np. nad wanną — przeciąg i para zakłócają pomiar.
- Testuj go przyciskiem raz w miesiącu i pilnuj daty ważności — sensor zużywa się po kilku latach.
- Czujnik czadu to nie czujnik gazu. Wykrywa CO, a nie wyciek gazu ziemnego — to dwa różne urządzenia.
Co realnie zapobiega czadowi
Czujnik ostrzega, ale nie usuwa przyczyny. Przyczynę usuwa:
- coroczny przegląd kotła z pomiarem spalin — analizator pokazuje stężenie CO w spalinach, zanim stanie się problemem;
- kontrola przewodów kominowych raz w roku — to obowiązek z Prawa budowlanego, więcej w tekście czy przegląd kotła jest obowiązkowy;
- drożna wentylacja — nie zaklejaj kratek ani nawiewników okiennych, nawet gdy zimą „ciągnie”.
W Legnicy i okolicy wykonujemy pomiar spalin analizatorem także jako osobną usługę, bez pełnego przeglądu. Wydruk wyniku dostajesz na miejscu lub e-mailem.
